Wereldhavens winnen samen

Opinie door John Brussel, Algemeen Directeur West-Nederland bij Equans

De haven van Rotterdam geldt al jarenlang als de nummer één van Europa, met de grootste overslag en een industrieel cluster van wereldformaat. Maar die koppositie is niet vanzelfsprekend meer. De nieuwe werkelijkheid vraagt om een blik die verder reikt dan de eigen kade.

Het investeringsklimaat verandert snel. Voor veel chemische en industriële bedrijven wordt het lastiger om hier concurrerend te produceren. Energieprijzen liggen hoger dan in andere delen van de wereld en zijn volatiel. Na de aanval op Iran steeg de Europese gasprijs met 50 procent en de olieprijs met 9 procent. Geopolitieke spanningen laten zien hoe kwetsbaar Europa is. Tegelijk worden CO₂-regels aangescherpt en duren vergunningstrajecten lang. Dat verhoogt de kostprijs van productie, terwijl producten uit bijvoorbeeld China goedkoper op de markt komen, vaak met staatssteun.

Het Havenbedrijf Rotterdam benoemt de benarde positie van de chemische industrie inmiddels als grootste zorg. Zodra investeringen stilvallen of productie verdwijnt, voelt de hele supply chain dat. Niet alleen economisch, maar ook maatschappelijk. Kennis en vakmanschap verdwijnen uit het havengebied en komen niet zomaar terug. Het kost jaren om verloren expertise opnieuw op te bouwen.

Om die industriële basis en kennisinfrastructuur te behouden, is schaal en structurele samenwerking noodzakelijk. Wie naar de bestaande industriële concentratie kijkt, komt onvermijdelijk uit bij de Rijn-Scheldedelta. Rotterdam en Antwerpen-Brugge bedienen vergelijkbare clusters en vormen samen een grensoverschrijdend ecosysteem. Door infrastructuurplanning, investeringsagenda’s en vergunningverlening beter op elkaar af te stemmen, kan de delta opereren als één knooppunt. Ook op energiegebied zijn er kansen. Gezamenlijke waterstofnetwerken, gekoppelde CO2-transport- en opslaginfrastructuur en smart grid oplossingen vergroten de leveringszekerheid en dempen prijsschommelingen. Dat is essentieel voor energie-intensieve sector.

Dit soort samenwerkingen versterken de strategische autonomie van Europa. Het behoud van chemische productie en raffinagecapaciteit is cruciaal om je te weren tegen geopolitieke invloeden. De recente spanningen in het Midden-Oosten bevestigen dat nogmaals. Daarvoor is wel een gelijk speelveld nodig, met name op het gebied van energiekosten binnen dit havencluster. Europese coördinatie en steun zijn noodzakelijk om te voorkomen dat industrie structureel wegvloeit.

Daarnaast krijgt de samenwerking een extra dimensie in het licht van de Europese defensie-industrie. Havens spelen een sleutelrol in logistiek, grondstoffenvoorziening en productiecapaciteit. De beveiliging van de Antwerpse haven met een raketafweersysteem onderschrijft hoe strategisch deze infrastructuur inmiddels is. Een sterke en goed samenwerkende Rijn-Scheldedelta is daarom niet alleen economisch, maar ook geopolitiek van belang.

De Rotterdamse haven beschikt over ongekende kennis, infrastructuur en ondernemerschap. Maar behoud van die sterke industriële basis vraagt om samenwerking over grenzen heen. Willen we dat Rotterdam ook over tien of twintig jaar een motor van economische en strategische kracht is, dan zijn keuzes nodig die verder reiken dan nationale grenzen. De toekomst van Rotterdam ligt niet alleen in schaal, maar in slimme verbindingen die Europa sterker maken.